Adres do wysyłki materiału do badań
ZAKŁAD METOD FIZYCZNYCH
ul. Uniwersytecka 7
25-406 Kielce
Polska
| Kontakt | Dane |
|---|---|
| Telefon | 41 349 64 63 |
| Faks | 41 349 64 43 |
Kierownik zakładu
dr hab. n. fiz. Dariusz Banaś
e-mail:
Działalność
Rok utworzenia: 1996
W Zakładzie Metod Fizycznych ŚCO w ramach rutynowych badań wykonywane są:
- we współpracy z Zakładem Diagnostyki Laboratoryjnej ŚCO: pomiary zawartości pierwiastków śladowych w ludzkim materiale biologicznym (surowica, mocz, włosy, tkanka nowotworowa) pacjentów w różnych stanach chorobowych
- we współpracy z Zakładem Medycyny Nuklearnej z ośrodkiem PET: pomiary koncentracji pierwiastków śladowych w próbkach eluatu z generatorów technetowo-molibdenowego (Tc/Mo) oraz germanowo-galowego (Ge/Ga)
Określenie koncentracji pierwiastków śladowych w ludzkim materiale biologicznym może być pomocne:
- jako badanie pomocnicze w diagnostyce nowotworów,
- w przypadkach podejrzenia o zatrucie (toksykologia),
- w monitoringu osób zawodowo narażonych na dany pierwiastek,
- w monitoringu chorób środowiskowych.
Tomografia rentgenowska (XCT)
W Zakładzie prowadzimy także badania z wykorzystaniem tomografii rentgenowskiej (XCT), metody badawczej pozwalającej na wizualizację wewnętrznej struktury różnorodnych obiektów trójwymiarowych (kości, tkanek, organizmów zwierzęcych), bez konieczności wykonywania dodatkowej preparatyki.
Pomiary wykonywane są na ultranowoczesnym mikrotomografie rentgenowskim, który pozwala na rekonstrukcję i analizę wewnętrznych struktur przedmiotów, czy też organów, z przestrzenną rozdzielczością na poziomie 5 μm, co odpowiada objętości ok. 10-7 mm3.
Dyfrakcja rentgenowska (XRD)
Wykonujemy również analizy materiałów metodą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). Technika XRD wykorzystuje zjawisko dyfrakcji promieniowania rentgenowskiego na periodycznej strukturze ciał krystalicznych, a rezultatem analizy są dyfraktogramy odzwierciedlające strukturę krystaliczną wszystkich składników (faz) badanego materiału.
Przy zastosowaniu dyfrakcji rentgenowskiej badane są metale i ich stopy (np. do konstrukcji protez) oraz farmaceutyki (patentowanie leków, identyfikacja generyków i leków podrabianych).
Wyposażenie
Pomiary wykonywane są metodą rentgenowskiej analizy fluorescencyjnej z całkowitym odbiciem wiązki padającej (TXRF) oraz za pomocą nowoczesnego spektrometru rentgenowskiego wykorzystującego metodę rentgenowskiej analizy fluorescencyjnej z dyspersją długości fali (WDXRF).
Obie te metody (TXRF i WDXRF) pozwalają na jednoczesny pomiar koncentracji wielu pierwiastków (od aluminium do uranu dla TXRF i od tlenu do uranu dla WDXRF), przy czym zaletami metody TXRF są: niewielka ilość materiału niezbędna do analizy (~μg) oraz bardzo wysoka wykrywalność (rzędu ng/g), natomiast zalety metody WDXRF: nieniszczący charakter analizy oraz możliwość analizy bardzo lekkich pierwiastków (np. tlenu, sodu, magnezu) przy wciąż wysokim stopniu wykrywalności (rzędu μg/g).
Metody analityczne
| Metoda | Próbki i przykładowe analizy |
|---|---|
| TXRF | Próbki: medyczne (surowica, mocz, włosy, tkanki), środowiskowe (woda, osady, zioła, warzywa, owoce), przemysłowe (pyły, ścieki). Przykłady: koncentracja miedzi i selenu w surowicy; gadolinu w moczu; arsenu we włosach; metali ciężkich w materiale biologicznym; metali ciężkich w wodzie i ściekach. |
| WDXRF | Próbki: medyczne (mocz, kości, tkanki), środowiskowe (woda, gleby, osady, zioła, minerały), przemysłowe (pyły, ścieki). Przykłady: koncentracja uranu w kościach; metali ciężkich w materiale biologicznym; metali ciężkich w pyłach i glebie; skład pierwiastkowy leków; koncentracja żelaza w minerałach. |
Pracownicy naukowi
| Imię i nazwisko |
|---|
| dr hab. n. fiz. Aldona Kubala-Kukuś |
| mgr Jolanta Wudarczyk-Moćko |
| dr n. fiz. Ilona Stabrawa |
| mgr Karol Szary |
O działalności naukowej Zakładu Metod Fizycznych można przeczytać w sekcji Nauka.